Het was januari 1966. Long time ago. Ik heb nog een anekdote uit die tijd . Ik schrijf dit om te laten weten dat het bij de MLD af en toe wat anders ging dan later in de tijd. Het is lang geleden, vijtig jaar plus, dus mijn verhaal is misschien niet zo compleet dan wanneer ik het in die tijd had opgetekend. Maar het gaat om het verhaal toch?

We vertrokken 25 januari 1966 met vier Stoefs (Grumman Trackers) voor een detachering tot en met 14 februari te Montijo, gelegen aan de andere oever van de rivier de Taag tegenover Lissabon. Ik nam deel aan boord van de 165.

Onze kisten, de Stoefs, waren eigenlijk bestemd om van een vliegkampschip te opereren en relatief dicht bij dit schip hun taken uit te voeren. De opdracht was dit schip en het zo goed als altijd aanwezige vootverband, tegen vijandelijke onzerzeeboten te beschermen. Het radio contact vond dus in principe op korte afstand plaats. Deze keer werd hoofdzakelijk geoefend met de tevens aanwezige onderzeeboot. Ik zeg dat omdat een A41 een EER (Explosive Echo Ranging) oefening was. Dit blijkt zoals u kunt opmerken uit mijn logboek.

Operend vanaf land hadden wij dus enkele tekort komingen. Vanwege onze korte “Endurance” , waren wij genoodzaakt om onze vlucht duur van en naar ons doel zo kort mogelijk te houden om onze taak in het gebied nog voor redelijke tijd te kunnen uitvoeren.
Hier voor werden militaire vliegvelden gezocht die zich zo dicht mogelijk bij het gebied waar geoefend werd bevonden. West van Portugal was toen in die tijd een oefen gebied waarvan het dichtst bijzijnde militaire vliegveld ” Montijo” was.

We gingen met vier kisten van Valkenburg in formatie op weg. De afstand naar Montijo was te groot, dus er werd een tussenlanding gemaakt te Lann Bihoue, een Frans militair vliegveld nabij Lorient. Vandaar werd naar Montijo gevlogen.

Het grootste probleem tijdens deze trip met de Stoefs was het gebrek aan comminicatie mogelijkheden met de burger luchtverkeersleiding. Een van onze kisten was uitgerust met een VHF voor verbinding met de burger verkeersleiding. Onderling werd het contact onderhouden op de UHF. Het ontbrak ons dus aan de juiste radio frequenties en wij hadden een zogenaamde “Basic” IFF (Squawk), een indificatie middel waar toen door de verkeersleiding veel gebruik werd gemaakt, zij het in een veel betere versie. Die van ons werd voor het eerst gebruikt in de Koreaanse oorlog en was dus achterhaald en voor de burger verkeersleiding minder bruikbaar. Als echte ontdekkings reizigers lieten wij ons echter niet weerhouden en gingen toch op weg naar ons oefen gebied.

We vlogen met vier Stoefs in formatie op lagere hoogte onder de airways (luchtwegen), via het kanaal naar Lann Bihoue. De verbindingen met de burgers gaf, vanwege de korte afstand tot de kust, niet veel problemen. Ook hadden wij soms contact met “Military”.

De vlucht van Lann Bihoue naar Montijo was een ander verhaal. We hadden dus niet de juiste apparatuur, en (mischien) ook daarom geen toestemming om over Spanje te vliegen.
Er werd gekozen voor een vlucht op lage hoogte van Lann Bihoue richting Kaap Finisterre en daarna een aardig stuk uit de kust van Portugal naar Lissabon.

Na de start van Lann Bihoue werd mede door de lage hoogte van de formatie, al snel normaal radio contact verloren. De Stoef had echter ook een HF radio, een verouderde (AN/ARC 2). Alleen via de telegrafist (VOB) kon voor langere tijd via Morse contact onderhouden worden. De burger verkeersleiding wist denk toen ik bijna niet meer wat morse was. De ARC 2 had ook een mogelijkheid voor Voice (spraak) maar dan was het bereik klein vanwege het lage vermogen. Te vergelijken met het bereik van een krekel in een lucifer doosje.

De meest ervaren telegrafist van de formatie was Pim Mol. Ik hoorde hem eindeloos praaien “Lisbon, Lisbon this number four formation how do you read”. No Contact.
In die tijd was het misschien ook al niet normaal om een paar uur zonder contact met de buitenwereld te vliegen, zeker met vier kisten. Wist ik veel. Uiteindelijk kregen we contact en landden in Montijo. De vluchtduur 5.9, voor mij de langste vlucht in de Stoef.

Even terzijde. Gouden tijd (met het bootje) van de basis naar Lissabon. Droom ik nog wel eens van.” Lisboa .., Lisboa…, teralalala !!!”. Evenwel ook veel zeer leerzame oefeningen gedraaid . De duur van de terug vlucht van Montijo naar Lann Bihoue was anderhalf uur korter. We hadden toen toestemming om over Spanje te vliegen.

Vliegtijden heenreis

Vliegtijden terugreis en oefeningen

Mijn kist de 165, jammer niet helemaal scherp

De SP-13-A Atlantic low level

Wederom trof ik op Oud Valkenburg een prachtige actie foto aan, deze keer van de Atlantic. Ik heb nooit op deze kist gevlogen. In die tijd kwam ik van de Stoefs op de Neptunes. Vandaar ben ik direct naar de Orions gegaan. Iedereen weet wat zich met de Atlantic heeft afgespeeld. Ook hier is veel over geschreven en onderzoek naar gedaan. Dus ik beperk me tot het commentaar op de foto.

Een schitterende opname van een een prachtig vliegtuig. Vermoedelijk tijdens een demo of een andere speciale vlucht. Dit omdat de radome van de radar de DRAA-2B uit is. De suggestie van mij dat hij de radar bij had om de toren te vinden klopt natuurlijk niet, grapje.

45 graden bank. Ik ben ffe kwijt of het Celsius op Farenheit is.

In 1960 maakte Smaldeel 5 een “Show the flag” reis naar toen Nederlands Nieuw Guinea (NNG). Het vlaggenschip was HRMS Karel Doorman. Deze reis was niet onbesproken, maar daar is al heel veel overgeschreven en gepubliceerd. Ik hou me dus daarom verre van de voor en nadelen van deze trip.

Ik trof het bestand van Oud Valkenburg een foto aan van een Seahawk waar de vlieger onder belangstelling van diverse lieden, wel en niet van de KM, uit zijn kist klimt. Ook zijn twee S-55 helikopters te zien. De 077 met donker verfschema is de “Salomé”. De andere in de nieuwere kleuren is de “Cleopatra”. Steven Visser liet mij dit weten. Bij de eerste heli heb ik bij mijn eerste plaatsing MLD bij VSQ5 veel uren aan het ijzeren hijsdraad gehangen. Als jongste van de bemanningen was ik aangewezen als hijsertje van alles. De vliegers waren LTZVK Christ en AOOV Meijer.

Ik kom terug op de foto bij deze anekdote. Hij geeft voor mij aan hoe apart de sfeer was in dat verre land in die tijd. Wederom, trots op ons bedrijf.

Welkom vrienden.

Met ingang van augustus 1951 kreeg de MLD de beschikking over achttien van deze vliegtuigen. Zij werden in een drietal ferry vluchten vanuit Amerika over gevlogen naar het Vliegkamp Valkenburg. Ik vond een filmpje op Oud Valkenburg gemaakt bij de aankomst van de eerste zes. 19-1 t/m 19-4, 19-7 en 19-8. Bij de ontvangst herkende ik een van de bemanningsleden die ik later als commandant heb meegemaakt. LTZ J.A.J.M. van der Meulen. Hij werd Jajum genoemd. Niet om zijn drank gebruik, maar om zijn voorletters.
Ton van Dun, de zoon van de helaas met een Augusta Bell verongelukte Toon van Dun, poste een foto uit diens logboek om te vertellen dat zijn vader in een van de toestellen vloog. Uit de bladzijde van dit logboek komt de route die zij gevolgd hebben duidelijk naar voren. De volgende ferry vluchten hebben een andere route gekozen.

De bladzijde uit het logboek van Toon van Dun. Ook de naam van Jajum komt hier op voor.

Ik plaatste deze foto op FB. Ik schreef er bij dat ik het bedrijf van onze Marine Luchtvaart Dienst prachtig vond. De vliegtuigen vond ik geweldig en heb het altijd een voorrecht gevonden dat ik daar in mocht vliegen. Maar buiten dat, was de saamhorigheid heel groot. Tijdens het werk als wel daar buiten. Ik kreeg soortgelijke reacties bij deze foto. Hij straalt volgens mij een onderdeel van ons bedrijf uit.

Het bedrijf

Ontving via mail enkele mooie foto’s van Jörgen op e-mail. Deze maakte hij in 1956 tijdens een trip op HRMS De Ruyter. Hij zag met enkele jaar genoten een demonstratie van de Marine Luchtvaart Dienst, welke volgens hem de bedoeling had om hen te paaien voor deze marine afdeling. Bij hem is dat dus gelukt. Hier vast een foto van een P2V5, er volgen er meer.

P2V5 tijdens low pass. Echt low kenden zij toen ook al zo te zien.

Wij waren vanaf 16 februari 1979 voor 4 maanden met de Neptune 216 gedetacheerd op Curacao. De vliegtuig commandant was LTZ1 Rien Maas. Hij ging ook graag op trip door de gehele Carib. We bezochten onder andere ook St. Lucia en Grand Cayman. Dat was niet verkeerd.

QUATRO BANDERAS (vier Vlaggen)

Op een dag kregen wij, bemanning Delta, de opdracht deel te nemen aan een oefening met onder andere de Marine van Colombia genaamd “Quatro Banderas”. De andere twee waren dacht ik Amerika en Frankrijk. Aldus geschiedde. We werden geaccomodeerd in een hotel in Cartagena. Niet echt ongezellig.

Op de dag van aanvang der oefening heerste er grote consternatrie op het vliegveld. Er was een schip met drugs c.q. wapen smokkelaars aangehouden door een patrouille boot van de Columbiaanse Marine. Onverwacht was het vuur door de bandieten geopend waarbij twee officieren werden gedood. De daders wisten met hun vaartuig te ontkomen.

Het schip waar mee alles had plaats gevonden, was bekend. Alleen had men het vermoeden dat dit deels was over geverfd en dat zij zich schuil hielen in een van de vele rivier mondingen.
Er werd op hoog niveau verzocht, en de toestemming kwam, om deze broeders in het kwaad mede door hulp van ons op te sporen.

We gingen airborne en vlogen een soort “race-track” langs de Colombiaanse kust tot een aantal mijlen landinwaards, afhankelijk van de breedte van de rivieren.
Aan boord was ook een Columbiaanse officier. Hij nam plaats in de neus. Ik was bij hem. Op een gegeven moment zei hij dat hij zijn hand tasje na de start bij de “beam” had laten liggen. Ik ging het halen en voelde dat er alleen maar een groot pistool in zat. Ik meldde het aan de commandant. Hij zei geef het hem maar. Zo was hij, je kon hem zijn “pies niet snel lauw maken”. Ik ging terug naar de neus met het wapen. Ik nam me wel voor om het tasje niet uit het oog te verliezen.

Ondanks de ernst er van, was het een prachtige vlucht over dit gebied van oerwoud. Tijdens deze vlucht zagen wij vele indiaanse nederzettingen maar ook een aantal kleine uitgehakte vliegveldjes. We vlogen over die laatsten heen en zagen soms kleine, zo te zien Amerikaanse, vliegtuigjes. Vaak omringd door zwaar bewapende lieden. Zij bezaten zeker geen lucht buksen, integendeel. Zij waren net zo verrast als wij en richtten hun vuurwapens. Begrijp het goed, we zaten écht laag. We vlogen er voor de tweede keer niet meer laag meer over heen.
Tijdens deze patrouille kwamen we ook bij de grens van Columbia en Venezuela. Daar zagen wij een soort grote woestijn achtige droge vlakte met vliegtuig wrakken van smokkelaars. Er was zelfs een DC-4 bij. Vermoedelijk was het daar niet zo gemakkelijk een goede landing te maken.

Helaas hebben wij het bandieten schip niet kunnen spotten.

De volgende dag werden wij dringend verzocht om mee te werken aan de opsporing van een hoge medewerker van de regering die was gaan vissen op zee en sinds een paar dagen werd vermist.
We topten op en gingen er voor. De search party van hun luchtmacht bestond uit een Cessna. We zochten vele uren, zonder resultaat.
De volgende dag gingen we er weer voor. Opeens …..!!!
NEPTUNE NEPTUNE THIS IS CESSNA !!! CONTACT PLEASE CONTACT PLEASE !!!
Hij gaf zijn positie door. En zei dat hij het doel had gevonden. Hij moest terug vanwege brandstof. Wat een held die eenzame Cessna vlieger.

Vlak bij de door hem opgegeven positie vonden wij een klein bootje.De man aan boord had van een of ander zeil een soort grote vlag op getuigd.
Er was geen teken van leven. We gooiden twee sonoboeien om de positie te bepalen en terug gevonden kon worden.
Op een gegeven moment kregen wij contact met een oorlogsschip van de Colombianen. We vertelden hun dat we terug naar basis moesten om te tanken.
Een slimme Colombiaanse collega aan boord, vroeg wat de frequentie van de boeien was. Misschien konden zij die peilen of op een andere manier vinden.

Na het tanken wilden we er weer voor gaan we kregen echter in de start een “chip warning” op een motor. We braken deze af en bleven aan de grond.
Het schip had echter gelukkig wel succes , misschien mede door onze boeien. De hoge medewerker leefde nog ondanks dat hij er slecht aan toe was. Hij heeft het gered die ouwe taaie.
Niet spectaculair. Nooit meer van gehoord. Wel een mensenleven gered door inzet en nadenken.

Ik op de foto met Bertus Booij en Willem Kosterink. Beiden helaas jong overleden.

Tijdens het neuzen in de bestanden van Oud Valkenburg kwam ik deze bijzondere foto tegen van een formatie Neptunes en Grumman Trackers (Stoef). Wanneer en door wie deze foto is genomen is mij niet bekend. Ook de aanleiding van deze gebeurtenis is mij nog onbekend. Wanneer het voorgaande mij toch ter ore komt, zal ik dat zeker vermelden.

Op de foto zijn vijf Grumman Trackers te zien en een Neptune met het nummer 208. Vermoedelijk is deze foto achter uit het raam van een nog vóór de 208 vliegende Neptune genomen. Dit vrij grote raam kon namelijk naar binnen geopend worden. Het was ook mogelijk om zeer voorzichtig een foto naar achteren te maken. Niet te ver naar buiten met je camera, want dan ging hij van door.

Op deze niet al te duidelijke foto is toch goed te zien dat het een formatie van zes Neptunes en zeven Stoefs betreft. Ook is er duidelijk een belangrijke gebeurtenis gaande. Nog niet bekend welke.

Ook vond ik nog deze van drie Stoefs 161 168 en 169 die misschien ook deel uitmaakten van dezelfde formatie. Het viel mij op dat op alle foto’s de laatste van deze vliegtuigen iets dichter op elkaar zaten. Zij vlogen zo te zien achter elkaar in twee verschillende formaties. Een van drie en een van vier.

Ik ben begonnen aan het ordenen van het foto materiaal van de MLD bij het museum “Oud Valkenburg”. Het heeft even geduurd, maar ik denk dat ik een methode heb ontdekt om dit te kunnen doen.
Ik kom af en toe echt mooie en leuke dingen tegen. Omdat ik het jammer vind dat deze ongezien blijven, heb toestemming gevraagd op ik die op FB en op mijn site “janvroege.nl” mag zetten.
Tot mijn grote tevredenheid kreeg ik toestemming.
Indien bekend vermeld ik de fotograaf. Meestal zet het eerst op FB. In veel gevallen krijg ik dan reacties die mij meer duidelijkheid verschaffen over wie, waar en waarom de foto is gemaakt.
Deze verwerk ik dan in het verhaaltje op mijn site. Dit wordt er ook een.

Orion en Pilatus

Deze mooie vond ik dus zoals eerder gezegd. Een Orion in formatie met twee maal Pilatus.

Verschillende collega’s en andere bekenden of volgers reageerden op dit bericht. Onder andere Frank Mulder die liet weten dat hij in de betreffende Orion zat. Hij vertelde dat ze met enkele vlieger instructeurs onderweg waren naar Woensdrecht voor een happening. Wat voor een gebeurtenis wist hij zich niet goed meer te herinneren. Tijdens deze vlucht kregen zij gezelschap van twee Pilatus welke bij hun op formeerden. Frank heeft toen ook foto’s van die kisten gemaakt. Ook vertelden ze mij dat de foto door iemand van de Luchtmacht uit een Pilatus is genomen.

Bakboord

Stuurboord

Ook John van Abcoude stuurde een selfie uit de cockpit.

FIELD CARRIER LANDING PRACTICE (FCLP)
Voor dat de vliegers werden gekwalificeerd voor ons vliegkampschip HRMS Karel Doorman, werd geoefend op het landen met behulp van de spiegel, zoals ook aan boord plaats vond. Ik vond deze foto uit die tijd welke in de spiegel werd genomen. Heel bijzonder. Fotograaf onbekend.

Zo te zien zit hij precies goed.